İslam araştırmaları kapsamında İslam tarihine yön veren savaşlar hangileridir diye sordum ve bu soruya cevap olabilecek dokuz savaşı değerlendirdim.

İslam coğrafyasına yön veren savaşlar listemiz hazır. Bu listeye sonuçları itibariyle İslam dünyasının tarihini şekillendiren ve İslam coğrafyasına yön vermiş savaşlar dahil edildi. Listemiz Ecnadin (Ecnadeyn) savaşları ile başlıyor ve Mercidabık savaşıyla son buluyor.

Peygamber Efendimiz’in döneminde yaşanılan savaşların sonuçları ve yankıları sebebiyle her biri ayrı bir yazı konusu olduğu için listeye dahil edilmemiştir. Bilahare başka bir yazıda değinilecektir.

İşte İslam tarihine yön veren savaşlar

Yön Veren Savaşlar

1- Ecnadin ve Yarmuk Savaşları (634-636)

Benim gözümde İstanbul’un fethinin anahtarı niteliği taşıyan Ecnadin Savaşı; Halife Hazreti Ebubekir’in talimatıyla İslam aleminin en meşhur ve kabiliyetli kumandanı olan Halid bin Velid komutasındaki 20 bin kişilik İslam Ordusu ile Bizans ordusu arasında bugün Filistin olarak bilinen topraklarda yapılmıştır. Müslümanların kesin galbiyetile sonuçlanan savaş sonrasında Mezopotamya coğrafyası Müslümanlara açılmıştır. Ecnadin savaşından iki sene sonra yapılan Yarmuk Savaşı ile de bölgenin fethi tamamlanmıştır. Mezopotamya İslam yurdu olurken Istanbul’un fethine doğru ilk adım atılmıştır.

2- Cemel Vakası ve Sıffin Savaşı (656-659)

Fetihlerle ilerleyerek İslam Devleti’ni oluşturan muslümanlar arasındaki ilk çekişmeler ve ilk iç savaş olarak nitelendirebileceğimiz Cemel olayı ve Sıffın savaşı İslam Devleti’nin ilerlemesini durdurmuş bir duraklama dönemini getirmiştir. Burada dikkat edilmesi gereken nokta münafıkların ve onların fitnelerinin ne kadar yıkıcı olabileceğini görmemizdir.

3- Talas Savaşı (751)

İslam ordusu Abbasiler ile Çin arasında yaşanan ve Karluk Türklerinin Abbasiler tarafında yer aldığı belirtilen bir savaş olduğu tarih kitaplarında yazar. Savaş sonrasında bölgedeki Çin hegomanyası sona erer ve Arap-Türk ilişkileri yoğunluk kazanır. İkili ilişkilerin artması sonucu Türkler İslamiyetle tanışır ve Müslüman olmaya başlarlar. Ecnadin savaşından sonra İstanbul’un fethine giden ikinci adım Türklerin müslüman olmalarıdır. Tarihe bu açıdan bakıldığında Talas Savaşı’nın İslam tarihindeki önemi artmaktadır.

4- Malazgirt Savaşı (1071)

İstanbul’un fethine uzanan üçüncü adım ve Anadolu’nun Müslüman Türk yurdu haline gelmesine vesile olan şanlı meydan muharebesidir. Selçuklu boylarının Bizans karşısındaki en önemli zaferlerinden olan Malazgirt Savaşı Avrupa’nın kalbine saplanmış ilk hançerdir. Bu savaş sonrasında Hristiyan Avrupası’nı Müslüman Türk korkusu sarmıştır.

5- Hıttin Savaşı (1187)

Bugün Fistinlilerin zulme uğradığı Israil tarafından işgal edilen Kudüs’ü müslüman beldesi haline getiren savaştır. Ünlü kumandan Selahaddin Eyyubi ile Haçlılar arasında yaşanmıştır. Savaşı müslümanların kesin bir zaferle kazanmasının ardından Haçlılar Kudüs ve çevresini terk etmişlerdir. Hiç şüphesiz ki Hıttin Savaşı İslam tarihinin en önemli muharebelerinden biridir.

6- Kösedağ Savaşı (1243)

İslam dünyasına musallat olmuş en yıkıcı düşmanlardan olan Moğollar ile Selçuklu Devleti arasında yaşanmış savaştır. Savaşı Moğollar kazanmış ve Selçuklu Devleti yıkılmaya yüztutmuştur. Bu savaşın neticesinde Anadolu’da beylikler dönemi başlamıştır. İslam’ın sancaktarlığı Selçuklulardan sonra Osmanlılara geçmiştir.

7- İstanbul’un Fethi (1453)

Ecnadin Savaşı, Talas Savaşı, Malazgirt Savaşı ve nihayetinde İstanbul’un fethi. İlahi tecellinin adım adım işlenerek kutlu bir fetihle son bulması. Karanlıklar içinde kavrulan Kostantiniyye’nin İslambol haline gelmesi…

İstanbul’un fethi ile bir devir kapanmış başka bir devir başlamıştır. Hem siyasi hem de dini kazananları getiren fetih neticesinde Avrupalılar psikolojik çöküntüye uğramış ve İslam dünyasına karşı bakışları değişmiştir. Kendilerini üstün gören Hristiyan dünyasında ezilik duyguları hakim oldu.

8- Çaldıran Savaşı (1514)

Cemel Vakası ve Sıffin Savaşı’ndan sonra İslam aleminin yaşadığı en dramatik iç savaştır. Bir tarafta Osmanlılar diğer tarafta Safeviler vardır. İslam aleminin liderliğini kazanma yarışında önemli rolü olan savaşı Yavuz Sultan Selim komutasındaki Osmanlı ordusu kazanmıştır. Ehl-i Sünnet ve Şii ekollerinin karşılaştığı ciddi muharebelerden biridir. Bu savaşta iki tarafta Müslüman ve Türktür. Bu savaş neticesinde Osmanlı İslam dünyasının süper gücü haline gelmiştir.

9- Mercidabık ve Ridaniye Savaşları (1526-1517)

Bir sene arayla gerçekleşen savaşların neticesinde Halifelik makamı ve Hicaz’ın kontrolü Osmanlı Devleti’nin himayesine geçmiştir. Bu savaşlar İslam dünyasının kendi içerisinde bir yenilenmesi olarak niteleyebileceğimiz bayrak yarışıdır. Zamanını dolduran Memlüklüler ile zamanın süper gücü olan Osmanlılar arasında olmuştur.

Memlük Devleti yıkılmış, Akdeniz ve Baharat yolu Osmanlı hakimiyetine girmiş ve kutsal emanetler Istanbul’a taşınmıştır.

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir